Zasady konsultacji społecznych zostały sformułowane jako punkt wyjścia dla Kanonu Lokalnych Konsultacji Społecznych, dokumentu stworzonego w 2012 r. pod patronatem Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji. Poniżej przedstawiam każdą z zasad. Postanowiłem je jednak obarczyć autorskim komentarzem:)

1 • DOBRA WIARA

Konsultacje prowadzone są w duchu dialogu obywatelskiego. Strony słuchają się nawzajem, wykazując wolę zrozumienia odmiennych racji.

Komentarz: "Dobra wiara" odnosi się do obu (wielu?) stron. Niestety często jest tak, że część uczestników przychodzi z nastawieniem totalnego sprzeciwu lub braku zaufania, a część organizatorów robi wszystko, by te uprzedzenia wzmacniać:) Ocena "dobrej wiary" w praktyce: 3/10

2 • POWSZECHNOŚĆ

Każdy zainteresowany tematem powinien móc dowiedzieć się o konsultacjach i wyrazić w nich swój pogląd.

Komentarz: Plan minimum w wielu samorządach zakłada, że informacja pojawia się na stronie, w gablotce, a ewentualnie przekazywany jest jakiś komunikat do mediów. Potem następuje wielkie zdziwienie na spotkaniu, że "nikt nie przyszedł i po co te konsultacje". Ocena "powszechności' w praktyce: 4/10

3 • PRZEJRZYSTOŚĆ

Informacje o celu, regułach, przebiegu i wyniku konsultacji muszą być powszechnie dostępne. Jasne musi być, kto reprezentuje jaki pogląd.

Komentarz: To ciekawe zagadnienie. O ile zdarza się, że raporty bądź protokoły z konsultacji "zwieszane" są czasem na stronie www, o tyle rzadko praktykowany jest postulat przypisania poglądu do określonej grupy interesu. Zwykle, zwłaszcza w przypadku spotkań otwartych, mamy do czynienia z mniej lub bardziej anonimowymi opiniami. Ocena "przejrzystości": 4/10

4 • RESPONSYWNOŚĆ

Każdemu, kto zgłosi opinię, należy się merytoryczna odpowiedź w rozsądnym terminie, co nie wyklucza odpowiedzi zbiorczych.

Komentarz: Wada tej zasady sprowadza się do tego, że możną ją w praktyce zaaplikować jedynie do formuły spotkania otwartego. Przykładowo, zastosowanie techniki warsztatowej oznacza konieczność doprecyzowania czym jest "responsywność": zdjęciem flipcharta z karteczkami? sumarycznym raportem wykorzystującym wybrane opinie? Ocena "responsywności" w praktyce: 2/10

5 • KOORDYNACJA

Konsultacje powinny mieć gospodarza odpowiedzialnego za konsultacje tak politycznie jak organizacyjnie. Powinny one być odpowiednio umocowane w strukturze administracji.

Komentarz: Zasada coraz powszechniejsza, ale stosowana głównie w dużych ośrodkach, gdzie tworzone są specjalne komórki dedykowane konsultacjom społecznym. Ocena "koordynacji": 6/10

6 • PRZEWIDYWALNOŚĆ

Konsultacje powinny być prowadzone od początku procesu legislacyjnego. Powinny być prowadzone w zaplanowany sposób i w oparciu o czytelne reguły.

Komentarz: Wydaje się, że niezależnie od tego czy konsultacje społeczne dotyczą procesu legislacyjnego (bo nacisk na te elementy przebija z opracowania Ministerstwa) czy innego obszaru (jak np. dyskusja o zagospodarowaniu skweru) warto mieć spójną koncepcję jak będzie przebiegał cały proces. Ocena "przewidywalności": 4/10

7 • POSZANOWANIE INTERESU OGÓLNEGO

Choć poszczególni uczestnicy konsultacji mają prawo przedstawiać swój partykularny interes, to ostateczne decyzje podejmowane w wyniku przeprowadzonych konsultacji powinny reprezentować interes publiczny i dobro ogólne.

Komentarz: Czym jest interes publiczny? Czym jest dobro ogólne? Te pytania powinien postawić sobie konsultacyjny Hamlet. Jeśli decyzja władz miasta zapada nie pomyśli mieszkańców, czyż nie słyszymy rozżalenia, że znowu "prezydent poszedł na rękę deweloperom"? Czy jeśli decyzja jest odwrotna, nie spotykamy sie z krytyką, że "takie działania paraliżują rozwój miasta". W konsultacjach społecznych bardzo trudno o salomonowe rozwiązania. Tym rzadziej zdarza się, że są one w ogóle w jakiś sensowny sposób komunikowane. Ocena "poszanowania interesu ogólnego": 2/10

Cóż, wychodzi na to, że w ocenach byłem bardzo surowy:)

Treści do wpisu zaczerpnąłem ze strony www.kanonkonsultacji.pl

MM