Partycypacja to w rzeczywistości nie tylko wielkie miasta, problemy projektowania ścieżek rowerowych, skwerów czy planów zagospodarowania itp. To także ogromne przedsięwzięcia, które toczą się latami w perspektywie całego kraju, z czego zazwyczaj nie zdajemy sobie sprawy. Opisane wyżej przykłady tematów do konsultacji to tylko niewielki fragment rzeczywistości – wierzchołek góry lodowej, choć może akurat ta metafora nie jest najwłaściwszą.

Są bowiem w Polsce prowadzone konsultacje społeczne, które mimo, że otwarte i nagłaśniane przez podmioty je organizujące, rzadko przebijają się do mediów lokalnych, o ogólnopolskich nie wspominając. Tezę tę potwierdzają dwa przykłady. Po pierwsze konsultacje społeczne dotyczące opracowania planów zadań ochronnych na obszarach Natura 2000. Po drugie zaś konsultacje poświęcone wdrażaniu Ramowej Dyrektywy Wodnej.

Obecnie zajmuję się analizą tych pierwszych. Fragmenty prezentowałem podczas XVI Zjazdu Socjologicznego w Gdańsku w dniach 14-17 września 2016 r (http://16zjazdpts.pl/streszczenia/). Korzystając, więc z okazji przyjrzyjmy się najpierw czym jest Natura 2000.

Natura 2000 to sieć obszarów objętych ochroną przyrody na terytorium Unii Europejskiej. Jej celem jest zachowanie określonych typów siedlisk przyrodniczych oraz gatunków, które uważane są za cenne i zagrożone w skali całej Europy. Każdy kraj członkowski odpowiada za wdrożenie i zarządzanie siecią na swoim terytorium, zgodnie z unijnymi wymogami, przy czym instrumenty do tego zarządzania wybiera sam. W Polsce funkcję tą spełnia plan zadań ochronnych, a prawny wymóg jego sporządzania określa Ustawa o ochronie przyrody. Plan zadań ochronnych to dokument planistyczny przygotowywany w okresie 6 lat od ustanowienia danego obszaru Natura 2000na 10 lat w celu ochrony siedlisk i gatunków. Dokument ten podlega obowiązkowym 21 dniowym konsultacjom społecznym z interesariuszami.

Jednak Rząd i Dyrekcje Ochrony Środowiska, prawdopodobnie biorąc pod uwagę niechlubną przeszłość konsultacji społecznych w kontekście wdrażania Natury 2000 ponad 10 lat temu (zajmiemy się tym w którymś z bardziej historycznych wpisów) zdecydowali się procedurę konsultowania poszerzyć o organizowanie kilku (zazwyczaj 2-3) otwartych spotkań. Powagi dodaje fakt, że w Polsce znajduje się obecnie ok. 1000 obszarów Natura 2000, które pokrywają ok. 20 % powierzchni kraju. Upraszczając nieco, można powiedzieć, że w bezpośredni sposób Natura 2000 dotyczy przynajmniej 1/5 populacji i instytucji publicznych. Pomnóżmy teraz 1000 razy 3 i otrzymujemy ok. 3 tysięcy otwartych spotkań konsultacyjnych!

W latach 2007-2013 założono opracowanie dokumentacji planów zadań ochronnych dla 406 obszarów. Planowanie w tak długiej perspektywie i tak szerokim zakresie było możliwe dzięki projektowi w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko: „Opracowanie planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000 na obszarze Polski”. Jego kwota wynosiła 28 939 982,90 zł (80% dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego). Tylko w niektórych miastach wysokość całkowitych środków na realizację projektów w ramach budżetów obywatelskich jest większa!

W kolejnym wpisie przybliżymy trochę, jak te konsultacje przebiegały.

KM