Wysłuchanie publiczne polega na dopuszczeniu do głosu w sposób uporządkowany na etapie tworzenia prawa wszystkich, którzy będą dotknięci proponowanym prawem. Swego czasu prezydent Bronisław Komorowski proponował wprowadzenie tego rozwiązania w ramach prezydenckiego projektu ustawy. Sprawa utknęła jednak na etapie środowiskowych konsultacji, gdyż dla wielu samorządów to rozwiązanie (i wiele innych) było traktowane jako zbyt odważne, z kolei dla wielu organizacji pozarządowych jako zbyt asekuranckie. Wysłuchanie publiczne wykorzystywano parę lat temu również w ramach programu "Razem o łupkach", gdzie podczas tego typu spotkań zbierano uwagi, opinie, obawy i wątpliwości związane z poszukiwaniami tego surowca.

Na czym "wysłuchanie publiczne" polega, jeśli rozbierzemy je na czynniki pierwsze?

Nie jest to nic innego jak klasyczna forma konsultacji społecznych, prowadzona według określonego porządku, która przewiduje komunikację tylko w jedną stronę - w stronę potencjalnych decydentów.

Omawiając akt prawny lub proponowane rozwiązanie, różne grupy interesariuszy wypowiadają swoje uwagi, przy milczącej postawie autorów dokumentu, ustawy, projektu itp. Uwagi te są rejestrowane lub protokołowane i wykorzystywane na dalszym etapie legislacyjnym lub nie.

Patrząc bardzo krytycznie, wysłuchanie publiczne to formuła, której nie można wysoko umieszczać na drabinie partycypacji, chociaż ma swoje zalety. Jakie?

Milczenie. Bo ono przecież potrafi czasem być złotem, w odróżnieniu od gadania. Brałem udział w wielu konsultacjach, gdy odpowiedź jednego urzędnika była w stanie totalnie zepsuć atmosferę i pogrzebać ich sens. Nie kto inny jak Lis w "Małym Księciu" mawiał, że "mowa jest źródłem nieporozumień". Więc jeśli mamy obawy, że któryś z gospodarzy za stołem "da ciała", pozwólmy najpierw wypowiedzieć się mieszkańcom, przeanalizujmy to, co mają do powiedzenia, a dopiero potem sformułujmy odpowiedź. Tak będzie na pewno merytorycznie.

MM

Przy przygotowaniu wpisu korzystałem z materiałów B. Zmącińskiej "Wysłuchanie publiczne w polskim systemie prawnym - wybrane zagadnienia"